MUNDART aus Matzenbach
 
von   
Ria Stemler
geb. Hartmüller

* 19. April 1916 in Mertesheim
+ 04. Juni 2004 in Matzenbach

Sie kam 1932 nach Eisenbach und heiratete 1938 den Matzenbacher Schreinermeister Walter Stemler. 1973 nahm sie zum ersten Mal an einem Mundartwettbewerb teil und erhielt hierfür gleich einen Preis. Seitdem hat sie uns mit vielen Mundartgedichten erfreut. Eine kleine Auswahl hieraus können Sie auf diesen Seiten nachlesen. Wir danken Ria Stemler für die Genehmigung ihre Gedichte hier veröffentlichen zu können. Falls Sie an weiteren Veröffentlichungen interessiert sind schreiben Sie bitte eine EMail an info@matzenbach.de.

 

  

Dehääm ...

Es gebbt in unsre Pälzer Schproch
E liewes klänes Wort,
Es klingt so schä´ wie Glockeklang -
Klingt dief im Herze fort.
       
Do denk ich an mei´ Kinnerzeit -
De Brunne hinnerm Haus,
An Hinkel, Hase un e Hund -,
E Weg ins Feld enaus.
       
Scheranie uff de Fenschderbank,
Die Vorhäng frisch gestärkt,
Am Samschdag war die Gass gekehrt,
Dass mer de Sunndag merkt !
      
Do denk ich an de Garde dort,
Die Mamme, wo drin schafft,
De Vetter uff de alde Bank
Wo an sei´m Peifche pafft.
       
Un newerm Schtällche uff de Wiss,
Do werd die Wäsch gebläächt, -
Un Sunneschei´ un Wolkespiel
Soweit de Himmel räächt. 

Ich denk an hääße Summerda´
An Ährelesezeit -
E Wiesepad am Bach entlang -,
An fremde Handelsleit.
 
Im Herbscht´s Grumbeerfeier glieht,
Am Lade roppt de Sturm, -
Die Schteineel-Lamp werd a´gesteckt,
E Keitzche ruft im Turm.
       
An Winter denk ich mit viel Schnee,
´s Holz im Owe kracht,
Belzenickel boldert draus im Hof,
Hat ferchte uns gemach.
 
Schä´ waa´mche war´s in unsrer Schtubb,
De Wind singt in Bääm ...-
Ach ! Beinah hett ich´s jo vergess;
Das Wertche hääßt : "Dehääm ..."

   

  

De Gemäänerat

Bei uns im Dorf geht noch die Schell !
Sie bimmelt laut, sie bimmelt hell,
Un macht bekannt in jeder Stroß
Heit owend is was Großes los !
Zur Versammlung sinn se ingelad,
Die Herre vum Gemäänerat !
 
Unn owends dann so geje acht,
Do hann se sich all fei gemach :
De Peter, Schorsch, de Müller Hans,
De Jakop un de Maier Franz.
De Johann, Nikla un de Karl,
De Michel noch, das wer´n se all.
Fer unser Dorf e wahrer Staat -
Die Herre vum Gemäänerat ! 

Doch in de Sitzung, liewe Leit,
Do herscht net immer Ähnichkeit,
´s werd dischbediert un a gekrisch,
Ja, manch Fauscht schlaat uff de Disch.
Dann werd enanner die Määnung gesaat,
Bei de Herre vum Gemäänerat !
 
Doch, zu ehre Ehr muß ich geschtehe,
Dut immer alles zum Beschte ausgehe.
Bürger, schlaf ruhich in de Nacht -
De Gemäänerat fer alle wacht !
Beim Wert kloppe se noch ordentlich Skat -
Die Herre vum Gemäänerat !

 

  

De Herbschd

Buntgemischt mit dausend Farwe,
schtappt de Herbschd durch Feld un Wald.
Mit sei´m große Knewelstecke
Streicht er iwer Bääm un Hecke -
Ball werds Winter - ball iss kald !
        
An sei´m griene Jägerhietche
wippt e Fedder keck un frech
an sei´m Joppe hänge Blätter,
un de Wind, dass iss sei Vetter -
drowe trefft er ´ne am Rech !

In sei´m Rucksack borzle Keschde
Äppel, Beere, Trauwe, Niss.
Krumbeer, Kappes un a Rummle
duhe sich mitnanner dummle
wer vun ihne´s beschde iss !
         
In sei´m Korb, do leit de Newwel,
Fetze Rä´un Sunneschei,
Schpinnwebfädem, Schwalweziehe -
Un de Winzer duht sich miehe
Fer e gude neie Wei !

 

 

Die Mamme
(Gedanken zum Muttertag)


In jeder Familie, ob groß oder klää,
Do gebts e Person, die fer alles duht steh.
Schaft fer se all das ganze Johr,
Unn kreht kä Penning defor.
 
Das Geld, das wärs jo net allä,
Doch niemand sagt mol "dankeschä".
Es beschde Stick is unser Mamme,
Die halt de ganze Kram zusamme !
 
Die Mamme is am erschde wach,
Do setht de Mond noch iwerm Dach,
Sie macht ehr Rundgang als dorschs Haus,
Unn loßt a glei de Fox enaus.
 
De Kaffedisch werd hibsch gedeckt,
De Babbe unn die Kinn geweckt.
Dezwische butzt se finf Paar Schuh,
Un heert de Europa-Welle zu.
 
Die Budderbrode wern geschmert,
Un´s Ä-mol-äns noch abgehert.
Unn sinn se all aus em Haus,
Ruht sich die Mamme e bis´che aus.
 
Sie nemmt die Zeidung in die Hand,
Unn guckt, was Neies gebt im Land ;
En Bankraub un en Weltrekord,
De Landrat iss in Urlaub fort,
In Kusel hann sich zwä verschla, -
Was koscht e Kläd bei C und A ?
 
Doch allzulang derf se net ruh,
Denn gar se viel iss noch se duh(n),
Bette mache, Krumbeer scheele,
Ei(n) zukoche sind die Weele,
Sie muß zum Kaufmann an die Eck,
Zum Bäcker noch fer Brot un Weck,
Zum Metzger muß se e Stroß weider,
Unn fer de Babbe noch zum Schneider. 

Dehääm do warde neie Pflichte,
Denn bei ehr gebts kä Schnellgerichte !
Reihum krieht jeder was em schmeckt,
Do werd die Löffel abgeleckt,
Fer de Babbe mol e Hähnche,
Himbeerpudding mol fers Lenche,
Dampnudele esst so gern de Hans,
Un Quetschekuche will de Franz !
       
Dann gebts e Berg Gescherr zu spiele,
Unn middags iss die Wäsch zu bie(g)le !
Die Mamme werd ent arbeitslos,
Sie flickt em Hans sei blaui Hos,
Näht an die Jobbe neie Knepp,
Unn butzt die Fenschder unn die Trepp.
 
Die Mamme stoppt de Teddybär,
Die Mamme leimt es Schaukelpäär -
Un dreht em noch e neier Schwanz,
Macht die kaputtne Bobbe ganz.
 
Unn kummt de Babbe vun de Schicht, Do macht er noch e schepp Gesicht ;
"Du Mamme hoscht´s doch werklich schä
Brauscht net mol vor die Deer zu geh".
 
Die Mamme nickt unn iss ganz still,
Der kann doch babnle was er will.
De Babbe guckt noch lang de Sport,
Do iss se schun im Traumland fort.
Sie iss doch mied, die arem Fraaa -
- un morje gehts vun vorne a(n) !

 

  

Hexenacht !

So alle Johr, vorm erschde Mai,
Do hat mer nix zu lache,
Do muß mer um sei Haus un Hof
Als richtig Ordnung mache.
Duht das eweg un sell noch fort
´s iss alle Johr e Jacht,
In immer bischde a´geschmeer -
´s iss widder Hexenacht !
 
Im Unnerdorf de Müller Schaa(n)
Der leit schun uff de Lauer,
We, dene Strääch vom letschde Johr
Do iss der heit noch sauer.
Die Baas ruft : sperr de Keller ab,
Mir hann doch erschd geschlacht,
Das do Johr hole die uns nix !
´s iss widder Hexenacht !  
     
Die halb Nacht laaft er uff un ab,
Traut net ins Bett se geh,
Schenkt sich als mol e Gläs´che in,
Die Baas derfs nor net seh !
Do horsch ! Wer schleicht dann dort ums Eck
Un hat ganz wischt gelacht ?
Des war bestimmt´s Nochbersch Karl -
´s iss widder Hexenacht !

Die Nacht geht rum, es werd schun Dag,
Im Sessel schlooft de Schaa(n),
Die Baas laaft dapper vor die Deer
Guckt die Bescherung a(n) :
Die Gaardedeer iss nimmie do,
´s klä Wä´nche iss verschwunn,
Die Blume hann se ausgeroppt,
Die welke in de Sunn !
De Lade vun de Fiederkich
Leit drunne in de Bach
Un die schä grie Gaardebank
Leit uff´m Scheierdach !
Die Baas kreischt laut : Du alder Narr
Hascht fer die Katz gewacht !
´s negscht Johr krieé die uns net -
´s war widder Hexenacht !

 

  

´s Altstadt - Fescht

Ehr liewe Leit, ich froo Eich blos,
Was war nor in Kusel los ?
Vierzigtausend muntre Gäscht
Ware do beim Altstadt - Fescht !

Alt un jung un groß un klää
Alles war jo uff de Bää !
Vun Kunke, Hiffler, Bledesbach
Rammelsch - Erdes - Bedesbach,

Vun Minchwiller, Quernbach un vun Steeje
In Kusel ware se all zu sehe !
Aach de Fritz mit seiner Gretel
Un de Hermann mit sei´m Mädel

Schlendre luschdig dorch die Gasse,
Ja, das Altstadt - Fescht iss Klasse !
In alle Winekl, alle Ecke,
War was schänes zu entdecke :

Do e Budche, dort e Stand
Alles war aus Rand un Band
Es werd gesung un werd gelacht
Iweral Musik gemacht

Un gedanzt werd uff de Stroße
Weil die Etschberjer dun blose !
Dorch die Altstadt zieht e Duft,
Dass iss echte Kuseler Luft !

Grumbeerwaffle, Appeöwei,
Steaks vum Grill, besunnersch fei
Die Kees - Schmeer dort war e Gedicht
Mit Zwiewele extra a´gericht !

Werschtcher, Weck un Bier vum Faß
Gebbts dort in de Hinnergaß.
Iweral trefft mer Bekannte,
De Kaal, de Lui, die Linche - Tante,

De Keller Hans mit seiner Fraa
War vun Neustadt hergefah(r),
Nor » Eier Schorsch « war net debei
´s negscht Johr halt er sich dann frei !

 

 

Mei Nochbersch

Mei Nochbersch iss e gudi Fraa,
Un hilfsbereit, dess isse a !
Sie lehnt mer Mondags als er Bitt,
Bringt mer mol was vum Lade mit -
Gebbt mer als Plänzcher aus ehrm Gaarde,
Ja, so e Freindschaft kann nix schade !
Doch äner Fehler hatt die Fraa
Der ärjert mich, ich kanns Eich sah,
Ich gebb eich gern´s Geheimnis preis:
Sie iss so schrecklich naseweis !
     
Sie schpitzt oft hinner ehre Läde
Un lauert blos uff Neiigkäte !
Sie wäs, wer krank iss - wer verräst iss,
Sie wäs, wer mitenanner bees iss,
Sie wäs, wer neie Vorhäng hat, -
Wer zum Friseer fahrt in die Schtadt !
Sie wäs, wer grad im Käschtche hängt,
Un wäs wer fer die Hochzett schenkt !
Doch neilich war se ganz geschla´-
Sie hatt als letschdie erscht erfah(r)
Daß im Unnerdorf de Fred
Jo häämlich zu´re Wittfraa geht !
       
Die Fraa dut sich vor nix scheniere
Un will nor immer schpigeliere !
Was die von mer so wisse will :
"Nemmt eier Lotte a die Pill?
Gell eier Schorsch war widder voll ?
Der treibts eweil jo arig doll !
Bezallt de Kaal sei Alimente ?
Krieht eier Opa schäne Rente ?"
Un geschdern frot die frei un frank:
Hann ehr noch Schulde bei de Bank ?
 
Was mach ich nor mit dere Fraa ?
Ich muß mich halt mit ´re vetra -
Sunscht - werr ich jo a nix meh gewa(h)r !

 

 

Mei Palz !

Ich wollt, ich wär e Moler,
Un wär e groß Talent,
Do deht ich Bilder mole,
Wo ball jeder kennt !
Vun Neischstadt un vun Derkem
Un vun de griene Haardt,
Die allerschänschde Farwe
Hätt´ich fer all parat.
Vum Trifels, vun de Kalmit,
Vum stolze Berwartschtää -
Sollte mei Bilder zeige :
"Mei Palz, wie bischt du schä !"  
       
Ich wollt, ich wär e Sänger,
Un wär e groß Talent,
Do deht ich Lieder singe
Wo ball jeder kennt !
Vun Lautre un vun Lambrecht,
Vun unserm Pälzer Wald,
Vum Westrich un vum Wasgau
Wo´s jedem gut gefallt. -
Vun Hornbach bis no Hambach,
Vum "Bruch" bis uff die "Höh" -
Sollt jeder mit mer singe :
"Mei Palz, wie bischt du schä !"  
      
Ich wollt, ich wär e Dichter
Un wär e groß Talent,
Do deht ich Bicher schreiwe,
Wo ball jeder kennt !
Vun Kusel un vun Kandel,
Vum Rinntal un vum Rei´,
Vum Potzberg, vun de Limburg,
Vum goldne Pälzer Wei´.
Die misst e jeder lese,
In jedem soll´s drin steh,
Wie mer die Heimat liewe :
"Mei Palz, wie bischt du schä ! 

Ich wollt, ich wär e Parre
Un wär e groß Talent,
Derft uff de Kanzel stehe,
Mein Name jeder nennt.
Ich hätt im Parrhauskeller
E riesegroßes Fass
Un jede Dag zum Trinke
De Pälzer Wei´im Glas.
Ich wollt meim Herrgott danke
Ganz laut vor de Gemä -
Die Glocke sollte juble :
"Mei Palz, wie bischt du schä !"
        
Ich wollt, ich wär e Tramper,
Ich braicht fer nix Talent,
Wär so e U´bekannter,
Mei´Name niemand kennt.
Ich deht die Palz durchwannre
Vum Westrich bis zum Rhei´-
Vun Landstuhl bis no Landau -
Die goldisch Palz wär mei !
An manchem stille Plätzche
Wär ich fer mich allä -
Deht mer e Liedche pfeife :
"Mei Palz, wie bischt du schä !"  

 

 
 

Viechereie !

E jedermann, ob jung ob alt,
Der halt sich heit e Dier,
Un isses a fer gar nix nutz -
Es macht em halt Pläsier !
       
De ään kaaft sich e Babbegei
Un will ´ne schprooche lehre
Meerschweincher schafft de anner a(n),
Weil die sich schää vermehre.
      
Briefdauwe hatt de Nochber Kaal,
So fuffzich werre´s sinn,
Die sinn sei allergreschdi Frääd -
Heit starte se in Wien !
       
Als Hobby halt de Heiner sich
Jetzt klääne weiße Meis,
Die hocke imme Kaschde drin
Un laafe nor im Kreis.
 
E Pony hatt de Lehrer Schmitt
Grad kaaft fer seine Franz.
E Schildkreet bringt de Parre hääm,
Fer´s Gretel un de Hans.
     
Doch als es Hausdier Nummer äns,
Mit Schtammbaum un gesund,
Schteht no wie vor an erschder Schtell
De deitsche Schäferhund !

Mer iss das Viehzeich ganz egal
Ich hab e annrer Schatz :
Mei greeschdes Hobby iss un bleibt
Mei schääne schwarzi Katz !
 
Schtill hockt se uff de Fenschderbank
Un guckt de Vechel zu,
Im Keller fangt se mer die Meis
Do hatt se grad se duh !
 
Wann´s kalt iss, leit se hinnerm Herd
Un duht sich mollich schtrecke,
Butzt sich un leckt sich als ehr Fell,
Loßt sich was Gutes schmecke.
 
Sie iss so trei, grad wie e Hund,
Un kummt mich gar net deier,
E bißche Milch, e Schtiocksche Worscht -
Un koscht mich a kä Schteier !
 
Ich muß net mit re "Gassi" geh,
Doch ääns nor macht mer Not :
"Gell, Jäger Fritz in unserm Wald,
Schieß mer mei Katz net dot !"

 

 

Ich wollt noch ämol hääm ...

E jeder Mensch denkt gern zurück
an Jugendzeit un Kinnerglick.
Die Buwe an ehr erschde Mädcher,
die Mädcher an ehr Kerweklädcher.
Un werschde älder dann un ald,
werd´der´s Herz schun manchmol kald -
Hascht Nacht fer Nacht dieselwe Trääm :
Du willscht noch ämol hääm !
 
In manche lange bange Schtunn
wann nachts ich hab kä Schloof gefunn,
Dann denk ich an mei´Derfche klä -
Mecht ämol dorch sei´alde Gässcher geh´,
Mecht ämol noch im Schulhof springe
die Schulglock mecht ich here klinge,
am Brunne dort mit Wasser spritze -
Uff de alde Bank mol sitze . . .
      
Dee Miehlweg nunner wollt ich geh´
Ach, war´s im Summer dort so schä,
Dort unne, in de griene Dal-Gewann,
Do hann die schänschde Äppelbääm geschtann.
Un rechts das Kornstick, grad am Weg entlang -
do simmer jed Johr Ähre lese gang.
Vum weitem hat mer´s Miehlrad schon geheert,
Un niemand hat beim Lausche em geschteert.

So hat mich´s Häämweh johrelang gequeelt -
bis ich´s emol de Kinner hab vezehlt.
"Ach Mamme", sahn die, "dass iss kää Problem", -
"am negschde Sunndag fahre mer dich hääm !"
De Dag iss kumm - wie hab ich mich gefreit,
mei´Dorf zu seh no so langer Zeit.
Dorch alle Stroße bin ich un dorch alle Gasse,
um vun de Jugendzeit e Schtickche noch zu fasse.
 
Doch iweral war alles kalt un nei,
un alle Leit sinn fremd an mer vorbei -
Die alde Freinde hann mich net gekennt -
un niemand hat beim Name mich genennt.
Erscht ganz zuletscht bin ich ans Elternhaus -
Ach ! Fremde Leit geh´n dort jetzt in un aus.
Vun Träne werre mer die Au(g)e schwer,
Warum bin ich den weite Weg doher ?
Un immer rausche noch die Linnebääm . . .
Ich war nochmol - dehääm ...  

  

  

Was ist neu -
und seit wann?

Infoveranstaltung ePA
→ Aktuelles       03.01.2026
 
Termine der SpVgg
→ Aktuelles       03.01.2026

Abfallkalender
→ Aktuelles       02.01.2026
 
Fasching Voranzeige
→ Aktuelles       31.12.2025

Einsammeln Weihnachtsbäume
→ Aktuelles       19.12.2025
 

Kirche Gimsbach
Nächste Gottesdienste:

11.01.  09:00 Uhr
Gottesdienst

25.01.  10:15 Uhr
Gottesdienst

08.02.  09:00 Uhr
Gottesdienst

22.02.  10:15 Uhr
Gottesdienst

08.03.  09:00 Uhr
Gottesdienst

  

Gemeindetermine:

10.01.  ab 08:00 Uhr
Neujahrsfrühstück der Landfrauen

27.01.  ab 18:00 Uhr
Informationsveranstaltung ePA
in Kusel → Lehnstraße

01.02.  ab 14:11 Uhr
Kinderfasching im DGH

08.02.  10:00 Uhr
Kartenvorverkauf Fasching

13.02.  ab 20:11 Uhr
Faschingveranstaltung im DGH

14.02.  ab 20:11 Uhr
Faschingveranstaltung im DGH